Γυναίκες ενάντια στον πόλεμο!
Το μήνυμα της Λυσιστράτης και η κληρονομιά της Βιρτζίνια στη σημερινή γυναίκα.
Κυριακή 8 Μαρτίου 2026
Καθημερινά στις ειδήσεις: Φρεγάτες φορτωμένες με νεανικές ψυχές σαλπάρουν με αβέβαιη επιστροφή, φαντάροι νεκροί στις γραμμές του θανάτου, άμαχοι σκοτωμένοι στα βομβαρδισμένα χωριά και τις ερειπωμένες πόλεις, παιδιά πνιγμένα στις θάλασσές μας, πρόσφυγες κυνηγημένες και στριμωγμένες σε συρματοπλέγματα. O πόλεμος όλο και πιο κοντά μας. Τα παρανοϊκά σχέδια των ιθυνόντων όλο και πιο κοντά στις σκοτεινές προφητείες των ποιητών.
Ένας σύγχρονος Τιτανικός. Οι της πρώτης θέσης θα σωθούν, οι της τρίτης θα πνιγούν. Μια σειρά «τοπικών πολέμων» ή η αρχή ενός τρίτου παγκόσμιου πολέμου; Κάποιοι θα σκοτωθούν, κάποιοι θα επιζήσουν έχοντας κληρονομήσει ένα ισόβιο ψυχολογικό τραύμα. Κάποιοι άλλοι –λίγοι στον αριθμό- όμως θα πλουτίσουν από άνομες και ανήθικες συναλλαγές και θα κληροδοτήσουν περιουσίες στα παιδιά τους. Ενώ τα παιδιά των πολλών θα αγωνίζονται σαν τον Σίσυφο για να επιζήσουν, βαδίζοντας συνέχεια σε αντίθετα κινούμενο κυλιόμενο διάδρομο. Η νέα μορφή δουλείας.
Πριν εκατό χρόνια, μετά την τραγική εμπειρία του Α‘ Παγκόσμιου Πόλεμου με τα εκατομμύρια των νεκρών, η Βιρτζίνια Γούλφ, η κορυφαία λογοτέχνης και πρωτοπόρα φεμινίστρια, προκειμένου να εξηγήσει την άποψη της για την αντιπολεμική κατεύθυνση που θα έπρεπε να πάρει το τότε γυναικείο κίνημα, αναφέρθηκε στη Λυσιστράτη και στο φιλειρηνικό της μήνυμα. Η σθεναρή στάση των γυναικών της Αττικής κωμωδίας ήταν πηγή έμπνευσης για τις νουθεσίες της Βιρτζίνια Γούλφ προς τις συμπατριώτισσες της.
Μήπως τώρα ήρθε η ώρα, οι γυναίκες του 21ου αιώνα να κάνουμε σημαία το μήνυμα της Λυσιστράτης και της Βιρτζίνια Γούλφ και να δηλώσουμε ξεκάθαρα, αδιαπραγμάτευτα και με δυνατή φωνή ότι ως γυναίκες - πολίτες του κόσμου, ως μητέρες ή εν δυνάμει μητέρες, αρνιόμαστε να γεννάμε παιδιά για να μας τα σκοτώνουν στους πολέμους, να τα μετατρέπουν σε πειραματόζωα και να τα πουλάν στα σκλαβοπάζαρα των πολυεθνικών εταιρειών, για μια χούφτα δολάρια, για ένα λίτρο πετρέλαιο, για μια ουγγιά χρυσάφι, για την απληστία των δυνατών; Μήπως ήρθε η ώρα να μην εθελοτυφλούμε πια απέναντι στις εικόνες της φρίκης, ούτε να κωφεύουμε στην επίκληση της ειρήνης;
Και πόση σημασία έχει αν τώρα, εδώ στην Ελλάδα, δεν είναι ακόμα τα δικά μας παιδιά μέσα στα φέρετρα -ξύλινα ή υγρά-, αλλά κάποιων γυναικών από άλλες χώρες, από άλλες ηπείρους; Και πόση σημασία έχει αν η Κασσάνδρα δεν ζει πια ανάμεσά μας για να ταρακουνήσει τις συνειδήσεις μας; Σημασία έχει ότι η Βιρτζίνια Γούλφ πριν βάλει τις πέτρες στη τσέπη και βουτήξει στο νερό, μας άφησε κληρονομιά τον γυναικείο αντιπολεμικό της λόγο, όχι για να τον κλειδώσουμε στο συρτάρι, αλλά για να τριβελίζει ασταμάτητα το μυαλό μας και να μη μας αφήνει να κοιμηθούμε ήσυχες όσο τα γεράκια του κάθε είδους πολέμου ακονίζουν τα σπαθιά τους.
Δυστυχώς όμως, τα τελευταία χρόνια το γυναικείο κίνημα ταλανίζεται από έντονη εσωστρέφεια και την τάση να εστιάζει κυρίως στη θυματοποίηση της γυναίκας. Γιατί, όμως, ξεχνάμε -ή ίσως ηθελημένα υποβαθμίζουν κάποιοι- την άλλη διάσταση του γυναικείου φύλου; Τη δυνατή γυναίκα, την πολιτικοποιημένη γυναίκα, τη δρώσα γυναίκα που δεν ασχολείται μόνο με «γυναικεία» θέματα, αλλά έχει δική της άποψη για τα κοινά και δρα συλλογικά για να προωθήσει τα πιστεύω και τις αξίες της.
Η ειρήνη και η πρόοδος με σεβασμό στις ανθρωπιστικές αξίες αποτελούσαν διαχρονικά βασικό πρόταγμα του γυναικείου κινήματος. Αυτό που λείπει αυτή την περίοδο είναι ένα ευρύ γυναικείο αντιπολεμικό κίνημα που θα αρθρώσει το δικό του λόγο και θα επιβάλει τη δική του οπτική και λογική για τα μείζονα ζητήματα της διεθνούς πολιτικής. Είναι πια επιτακτική ανάγκη, οι γυναίκες του 21ου αιώνα, να συνειδητοποιήσουμε ότι αποτελεί προτεραιότητα να αρθρώσουμε τον δικό μας ριζοσπαστικά φιλειρηνικό λόγο και να παίξουμε το ρόλο που μας αναλογεί σε ένα σύγχρονο παγκόσμιο κίνημα που θα υπερασπιστεί τη ζωή και την ευτυχία τη δική μας και των παιδιών των δικών μας και των άλλων.
Οι καιροί ου μενετοί.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Αναστασία Χατζηστεφάνου-Βαφέα
Διευθύντρια του Κέντρου Παιδαγωγικής και Καλλιτεχνικής Επιμόρφωσης «Σχεδία»
Ιδρυτικό Μέλος του Διεθνούς Δικτύου "Stand Up"
*Φωτογραφία: Harvard University Library
